ಸಂತೋಷದ ಸ್ವರೂಪ – ಸಂತೋಷದ ಬಗೆ -4

ಮನುಷ್ಯನ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳ ಶಕ್ತಿ ಎಷ್ಟೆಂದರೆ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ಸಂತೋಷದ ಸೆಲೆಗಳನ್ನು ಅನಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಿಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲೆವು. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ಇಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದಾಗ ನನಗೆ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ತುಸು ದೋಷಗಳು ಕಂಡವು. ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಬಲು ಪ್ರಸನ್ನ ಜೀವಿಗಳು. ಈ ಸಹಕಾರಿ ಸಂತಸವನ್ನು ಅವರು ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆಂದರೆ, ಬದುಕು ಬಲು ಸಾರ್ಥಕವೆನ್ನಿಸಬೇಕು ಅಲ್ಲವೇ? ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕರುಣಾಮಯಿಗಳಾಗಿರುವ ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿಗ್ಗು ಉಕ್ಕಿರಬೇಕಿತ್ತಾದರೂ ಅವರು ಖಿನ್ನರೂ, ಆತಂಕಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿಚ್ಚಳ ಉದಾಹರಣೆ ಬೀದಿಬೆಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದಾಗ ದೊರಕಿತು. ಆಕೆ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಬೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹಸಿವು, ರೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದಳು. ಅವುಗಳಿಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಆಶ್ರಯತಾಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ಕುಗಳನ್ನಿಟ್ಟು, ಚಿಕಿತ್ಸೆ,  ಆಹಾರ ನೀಡಿ, ಹೊಸ ಆಶ್ರಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದಳು. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಹೊಸ ಮನೆ ಹುಡುಕಿಕೊಟ್ಟಾಗಲೂ ಆಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತಸವನ್ನು ಚಿಮ್ಮಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತಾನು ಬದುಕಿಸಲಾಗದ ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಚಿಂತೆ. ತನ್ನ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಖುಷಿಪಟ್ಟು  ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿರುವುದಿರಲಿ, ಅವಳನ್ನು ಈ ಸೋಲು ಸದಾ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು.

ಇಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಅಪಾಯವಿದ್ದೇ ಇದೆ. ನಾವು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳ ಗುರಿ ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದರೆ ಅವನ್ನು ತಲುಪಲಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಅಲ್ಲಿ ಕತ್ತೆಯೊಂದು ಅನುಭವಿಸಿದ ಕ್ರೂರತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಂಡು ಈ ಮುದ್ದು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಳು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಸುಮಾರು 3000 ಪ್ರಾಣಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ತೋಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾದುವು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಆಹಾರ ನೀಡಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಯ್ತು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಕಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದ ಸಾಧನೆಯ ಕುರುಹಾಗಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಕತ್ತೆಗಳೇ ತನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದರೂ, ಆಕೆಗೆ ತಾನಿನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕತ್ತೆಗಳದ್ದೇ ಚಿಂತೆ.  ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಂಡು ತನ್ನ ತೋಟಕ್ಕೆ ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಆಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಹಿಂಸೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಕತ್ತೆಯನ್ನು ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ಕೊಂಡುಕೊಂಡ ಕೂಡಲೇ, ಆ ಕತ್ತೆಯ ಯಜಮಾನ ಅದೇ ಹಣದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಮರಿಕತ್ತೆಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಚಕ್ರ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದರ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಬೇಕಿತ್ತು. ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣದ ಎಲ್ಲ ಯೋಜನೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವೂ ಇದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದಿತ್ತು ಎನ್ನುವ ದುಃಖ ಸಾಧನೆಯ ಖುಷಿಯನ್ನು ಉಕ್ಕುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನವೇ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಸಹಕಾರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಗುಟ್ಟು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಜನ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯೆಯ ತಂಡದ ನಿಜ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲ. ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿಯಷ್ಟೆ ಅಂತಹ ಪಂಗಡದ ಸಮಾನರು. ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಹಜವಾದ ಮಾನವ ಪಂಗಡದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಿಕಾಸವಿನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಪಂಗಡಗಳ ಗಾತ್ರ ಸಣ್ಣದಿತ್ತು. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ಪಂಗಡದ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂಭತ್ತರಿಂದ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ಸದಸ್ಯರದಾಗಿತ್ತು. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಕೆಲವು ನೂರು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಿರಬಹುದಷ್ಟೆ. ಆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ, ಸಹಾಯವೆನ್ನುವುದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಡೀ ಮಾನವತೆಗೆ ಅಥವಾ ಇಡೀ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದೆನ್ನುವುದು ಹಾಗಲ್ಲ. ಸಹಕಾರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಫಲಪ್ರದವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ನಾವು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಹಕಾರದ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಸರಿಯಿರಬೇಕು. ನಗರೀಕರಣದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ದಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ಜೂ ಎನ್ನುವ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ನನಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು.

ನಗರದ ಮಹಾಪಂಗಡದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದು, ಸಹಕಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಮಾನವನ  ಈ ಎರಡು ಮೂಲಭೂತ ಹಂಬಲಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹದಗೆಟ್ಟಿದೆಯೆನ್ನವುದು ನನ್ನ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲೂ, ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೂ ಕೈಗೊಂಡೆವು.  ನಗರದ ಫುಟ್ ಪಾತ್ ಮೇಲೆ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿ ಬಿದ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮುಂದಾದ. ಇನ್ನೊಂದು ದಿನ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ. ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ ಕುಸಿದು ನಿಶ್ಚೇತನಾದಂತೆ ಮಲಗಿದಾಗ  ನಗರದ ಜಂಜಾಟದ ಬದುಕಿನ ಫಲವೋ ಏನೋ, ನಗರವಾಸಿಗಳು ತಂತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ನಡೆದರೇ ಹೊರತು ಆತನನ್ನು ಗಮನಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ.

ಕೆಲವರು ಅವನನ್ನು ಕಂಡರೂ ನೋಡದವರ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಕೆಲವರು ಅವನ ದೇಹದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ, ಸತ್ತಂತೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ  ಅವನಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡದೆ ಹೋದರು. ಐದಾರು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಹೀಗೇ ಹತ್ತಾರು ಜನ ಓಡಾಡಿರಬೇಕು. ಅನಂತರ ಯಾರೋ ಬಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು. ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನರ ನಡತೆ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬಿದ್ದವನನ್ನು ಕಂಡ ಕೂಡಲೇ ನೆರವಿನ ಹಸ್ತಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದುವು. ಇದು ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲ ಹಲವು ಕಡೆ ಮರುಕಳಿಸಿದೆವು. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ತಪ್ಪದೆ ಅದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವೃದ್ಧೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ತನ್ನ ಗುಡಿಸಲಿನಿಂದಾಚೆ ಧಾವಿಸಿ ಬಂದಳು. ಮುಖದ ತುಂಬಾ ನಗು ಹರಡಿಕೊಂಡು, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದವನತ್ತ ಬಾಗಿದ ಅವಳು ಹೇಳಿದ್ದು: “ಓಹೋ. ನೀನೇಯೋ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಬೀಳುವವ. ಒಳಗೆ ಬಂದು ಚಹಾ ಕುಡಿ. ” ಈ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥ ಇಷ್ಟೆ. ಹಳ್ಳಿಗರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ, ಹಳ್ಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದವನೊಬ್ಬನಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಇದೆ, ನೆರವು ಬೇಕೆನ್ನುವ ವಿಷಯ ಇಡೀ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಹರಡಿತ್ತು. ಮಾನವನಿಗೆ ಸಹಜವಾದ ಸಹಕಾರಿ ನಡವಳಿಕೆ ಇದು. ನಾವು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಂತೆ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ಷಮವಾಗಿ, ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಬಲ್ಲುದು.

_______________________________________________________________

ಟಿಪ್ಪಣಿ: ಓಹ್‍. ಇದು ಗಂಭೀರ ಅಧ್ಯಯನ. ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಾಂಕ್‍ ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನೇ ನೋಡಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ನಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ನಮ್ಮ ನೈಜ ರೂಪ. ಮಾನವನ ಸಹಜ ನಡವಳಿಕೆ. ಅವನ ಜೈವಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಅಲ್ಲವೇ?

________________________________________________________________

Such is the power of human symbolic thought that we are able to widen our sources of happiness dramatically in this way. Strangely, however, when I interviewed people who are deeply involved in these activities, I soon discovered a weakness in their outlook. In theory they should be extremely cheerful individuals. They have increased their sources of cooperative happiness so greatly that they should find their lives immensely rewarding. In reality, however, they are often stressed and depressed instead of bubbling with the fun of ‘being kind’ on a grand scale.

 

I found a dear example of this when interviewing a woman who had devoted her whole life to saving stray cats. Over the years she had rescued literally thousands of felines from starvation, disease and lingering deaths. She had set up a huge sanctuary in which they were housed, given medical care and found new homes. Every cat saved and successfully re-housed should have given her a surge of happiness, but instead all she could think about were the cats she had failed to save. She was far from cheerful and was instead haunted by her failures, rather than made happy by her successes.

This is the risk inherent in all such activities. The aims of the projects undertaken are so high that they can never be met. Another woman, horrified by the cruel treatment of a donkey that she observed when on holiday in North Africa, starting a project to save these delightful animals. She ended up with over three thousand of them on a huge farm complex, all of which had to be given medical attention and then had to be fed and cared for. She was surrounded by healthy donkeys, a living testimony to her achievements in alleviating animal suffering, but all she could think about were the ones still waiting to be saved. Even if she bought them all and added hundreds of thousands of them to her farm, she could not succeed, because as soon as she paid for an abused donkey, its owner used the money to buy a young one and start again. Again, she had set herself an impossible task. This is characteristic of all welfare activities. The surges of happiness are nearly always overpowered by pangs of sadness from the knowledge of what has not been achieved.

The secret with cooperative happiness is to set oneself realistic goals, but this is hard to do. The reason for this difficulty is that the people or animals being helped are not real members of a small tribe of limited nwnbers, but symbolic equivalents of those tribal members. As symbols, their numbers are not limited by the natural tribe-size of the hwnan species. In primeval times, when evolution was laying down our inborn qualities, hwnan tribes were very small. One estimate sees them as consisting of only eighty to a hundred and twenty individuals. At the very most they will only have consisted of a few hundred.  At that scale, helpfUlness is a practical possibility. Helping the whole of hwnanity, or the whole of the animal world, is another matter. To be successfully enjoyed, cooperative happiness must find an appropriate scale.  This was brought home to me when I was involved in the making of a film about the problems of urbanization called The Human Zoo.

I had argued that the enormous size of the city super-tribe had had the effect of increasing competitiveness and decreasing cooperation, dramatically unbalancing the relationship between these two basic human urges. In order to test this idea, we carried out a simple experiment on the streets of both big cities and small villages. The producer of the film volunteered to fall down and lie inert on a city pavement and then, on another day, to do the same in a small village. When he appeared to collapse and then lay motionless on the pavement in a city centre, he was repeatedly ignored by the stressed urbanites as they hurried about their business.

Some looked away and pretended not to see him. Some glanced at his body and then walked around him, offering no help to his seemingly stricken form. Dozens of citizens passed him in this way before, after about five minutes, someone paused, bent down and offered help. In the village, in stark contrast, there were immediate offers of help, as soon as the fallen figure was spotted. In order to be sure that these were typical reactions, the falling down routine was repeated all over the village. Every time there was the same, unhesitating response. On the last  occasion, an old lady emerged from her cottage to offer help. With a beaming smile, she bent over the prostrate figure and said: ‘Oh, you are the man who keeps collapsing. Do come in a have a cup of tea: This comment revealed that the villagers were not merely individually helpful, but that word had got round the community that a visitor was in trouble and needed assistance. This is the type of cooperative behaviour that is a fundamental feature of human nature and which operates efficiently, even today, providing we are still living in small groups like our ancient ancestors.

Advertisements

The URI to TrackBack this entry is: https://kollegala.wordpress.com/2016/01/12/%e0%b2%b8%e0%b2%82%e0%b2%a4%e0%b3%8b%e0%b2%b7%e0%b2%a6-%e0%b2%b8%e0%b3%8d%e0%b2%b5%e0%b2%b0%e0%b3%82%e0%b2%aa-%e0%b2%b8%e0%b2%82%e0%b2%a4%e0%b3%8b%e0%b2%b7%e0%b2%a6-%e0%b2%ac%e0%b2%97%e0%b3%86-4/trackback/

RSS feed for comments on this post.

ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: